<



E-posta
Þifre
 
Beni Hatýrla
 
  Ãœye Ol
Genel Bilgiler

Giriþ Taný Evrelendirme Tedavi ve bakým Kanser araþtýrmalarýnýn baþarýsý Mitler ve Gerçekler


Tedavi

Kanser olan kadýnlar hastalýklarý ve tedavi seçenekleri hakkýnda her þeyi öðrenmek isterler. Týbbi bakýmlarý hakkýnda alýnan kararlarda aktif rol oynamalarý gerekir. Hastalýk hakkýnda daha fazla þey öðrenmek kadýnlarýn hastalýkla mücadele etmesine yardýmcý olur. Ama ne kadar bilgi almak ve nasýl davranýlacaðý kiþisel seçimlerle ilgilidir. Her kadýn ne kadar bilmek istediðine kendisi karar verir.

Kanserin ilk tanýsýndan sonraki dönemde yaþanan þok ve stres, doktora sorulacak sorularý düþünmeyi zorlaþtýrabilir. Çoðunlukla randevudan önce soru listesi hazýrlamak buna yardýmcý olur. Doktorun ne söylediðini hatýrlamak için kadýnýn not tutmasý veya ses kayýt cihazý kullanýmý için izin istemesi gerekebilir. Bazýlarý doktorla konuþurken aile üyelerinin veya arkadaþýnýn da tartýþmada yer almasýný, not almasýný veya dinlemesini isteyebilir.

Doktor, kadýna meme kanseri hakkýnda bir uzmana danýþmasýný önerebilir veya kadýn bir öneri isteyebilir. Meme kanseri tedavisindeki uzmanlar; cerrahlar, týbbi onkologlar, radyasyon onkologlarýdýr. Bir kadýn her tedavi için ilgili uzmanla görüþebilir.

Tedavi Yöntemleri

Meme kanseri olan kadýnlarýn bir çok tedavi seçeneði var. Bunlar ameliyat, kemoterapi, radyoterapi, hormon terapisi ve biyolojik terapi. Bu seçenekler aþaðýda açýklanmaktadýr.

Bir çok vakada, tedavi seçeneklerinde en önemli faktör hastalýðýn evresi. "Evrelere Göre Tedavi" kýsmýna bakýnýz.

Bir çok kadýn birden fazla tedavi görür. Ek olarak, hastalýðýn herhangi bir safhasýnda, kadýnlar acýyý ve kanserin diðer belirtilerini kontrol etmek, tedavinin yan etkilerini hafifletmek ve duygusal problemleri kolaylaþtýrmak için tedavi görebilirler. Bu tip tedaviye destek, belirti yönetimi ve hafifletici tedavi denir. Kanser tedavisi ya lokal tedavi ya da sistemik tedavi olur.
  • Lokal tedavi: Ameliyat ve radyoterapi lokal tedavilerdir. Memedeki kanserini ortadan kaldýrmak ya da yok etmek hedefleridir. Meme kanseri vücudun diðer bölgelerine yayýldýðýnda lokal terapi o bölgelerde hastalýðý kontrol etmek amacýyla kullanýlabilir.
  • Sistemik tedavi: Kemoterapi, hormon terapisi ve biyolojik tedavi sistemik tedavilerdir.Kana girip tüm vücutta kanseri kontrol ya da yok ederler. Meme kanseri olan bazý kadýnlar radyoterapi veya ameliyattan önce tümörü küçültmek için sistemik tedavi görürler. Diðerleri ameliyat ve/veya radyoterapiden sonra kanserin yeniden oluþmasýný önlemek için sistemik tedavi görürler. Sistemik tedaviler yayýlmýþ kanser için de yapýlýr.

Bir çok kadýn tedavinin yaþam biçimini nasýl deðiþtireceðini bilmek ister. Tedavi sýrasýnda ve sonrasýnda nasýl gözükeceklerini bilmek isterler. Doktor, tedavi seçeneklerini, yan etkileri ve tedavinin beklenen sonuçlarýný anlatmak için en iyi kiþidir. Her kadýn, doktoruyla ihtiyaçlarý ve kiþisel deðerleriyle örtüþecek bir tedavi planý oluþturmak için birlikte çalýþabilir.

Tedavi baþlamadan, bir kadýn aþaðýdaki sorularý doktoruna sormak isteyebilir:
  • Tedavi seçeneklerim nelerdir? Bana hangisini tavsiye edersiniz ? Neden?
  • Her tedavinin beklenen yararlarý nelerdir?
  • Her tedavinin riskleri ve olasý yan etkileri nelerdir?
  • Tedavi benim normal aktivitelerimi nasýl etkileyecek?


Kadýnlar tüm sorularý bir anda sormak zorunda deðiller. Net olmayan noktalarý ve daha fazla bilgiyi doktorlarýna sormak için baþka fýrsatlarý da olacak.

Ameliyat

Ameliyat, meme kanseri için en yaygýn tedavidir. Bir çok ameliyat çeþidi var. (Aþaðýda resimlerini görebilirsiniz.) Doktor, her türdeki ameliyatýn yarar ve risklerini ve kadýnýn dýþ görünümünü nasýl deðiþtireceðini açýklayabilir.
  • Memenin alýnmadýðý ameliyat: Kanserin alýndýðý ancak memenin alýnmadýðý operasyona meme koruyucu ameliyat ((lumpektomi segmental mastektomi ya da parsiyel mastektomi) denir. Ayrý bir kesi ile cerrah, çoðunlukla lenf sistemine kanser hücrelerinin girip girmediðini anlamak için koltukaltýndaki lenf bezlerini çýkarýr. Koltukaltýndaki lenf bezlerinin çýkarýlma iþlemine koltukaltý lenf bezi disseksiyonu denir. Memenin alýnmadýðý ameliyattan sonra, memede kalmýþ olabilecek kanser hücrelerini yok etmek için radyoterapi uygulanýr.
  • Mastektomi: Memenin koltukaltý lenf bezleri ile alýndýðý operasyona mastektomi denir. Ameliyattan sonra hastalar radyoterapi görebilir.

Çalýþmalar I. ve II. Evrelerdeki meme kanserinde memenin alýnmadýðý ameliyat (radyoterapiyle birlikte) ve mastektominin eþit kurtarma oranlarý olduðu bulunmuþ. Klinik çalýþmalarda yeni tedavi türleri denenmektedir. Aþaðýda sýralananlar bu tedaviler arasýnda yer almaktadýr:

Sentinel lenf bezi biyopsisini takiben cerrahi
Sentinel lenf bezi biyopsisi, cerrahi sýrasýnda sentinel lenf bezinin alýnmasýdýr. Sentinel lenf bezi, bir tümörün lenf akýmýnýn ilk gittiði lenf bezidir. Kanserin yayýlma olasýlýðýnýn en yüksek olduðu lenf bezidir. Tümörün yakýnýna radyoaktif madde ve/veya mavi boya enjekte edilir. Madde veya boya lenf kanallarýndan lenf bezine doðru akar. Radyoaktif maddeyi veya boyayý alan ilk lenf bezi çýkarýlýr. Patolog dokuyu mikroskopla inceler ve kanser hücreleri arar. Kanser yoksa daha fazla lenf bezinin çýkarýlmasýna gerek olmayabilir. Sentinel lenf bezi biyopsisinden sonra cerrah tümörü de çýkarýr (meme koruyucu cerrahi veya mastektomi). (10)


Memenin alýnmadýðý ameliyatta cerrah, memedeki tümör ve etrafýndaki hastalýksýz bazý dokularý alýr. (Bazen tüm tümörün çýkarýldýðý tümorektomi gibi olan eksizyonal biyopsi. Biyopsi, Teþhis bölümünde anlatýlmaktadýr.) tümörün çevresindeki saðlýklý meme dokusu tümörle birlikte çýkarýlýr. Koltukaltýndaki lenf bezleri de alýnabilir.


Total (basit) mastektomide cerrah tüm göðsü alýr. Koltukaltýndaki bazý lenf nodlarý da alýnabilir.

Modifiye radikal mastektomide, cerrah göðsün tümünü, koltukaltýndaki lenf nodlarýnýn çoðu veya tümünü alýr. Ýki göðüs kasýnýn küçüðü de lenf nodlarýnýn alýnýmýný kolaylaþtýrmak için alýnabilir.

Ameliyattan önce kadýn doktoruna aþaðýdaki sorularý sorabilir:
  • Ne tip ameliyatlarý düþünebilirim? Meme alýnmadan yapýlan ameliyat benim için bir seçenek olabilir mi? Bana hangi operasyonu önerirsiniz? Ameliyatýn riskleri nelerdir?
  • Lenf bezlerim alýnacak mý? Kaçý? Neden?
  • Operasyondan sonra nasýl hissedeceðim? Hastanede ne kadar kalacaðým?
  • Eve gittiðimde ensizyona veya kendime bakmayý öðrenmem gerekiyor mu?
  • Yaralar nerede olacak? Neye benzeyecek?
  • Ayný anda estetik operasyon da yapýlabilir mi?
  • Kolum ve omzumun gücünü ve hareketini tekrar kazanmak için özel egzersiz yapmam gerekiyor mu? Bir fizyoterapist ya da bir hemþire bana egzersizleri nasýl yapacaðýmý gösterecek mi?
  • Normal aktivitelerime ne zaman geri dönebilirim? Yapmamam gereken bir aktivite var mý?
  • Ayný ameliyatý geçirmiþ konuþabileceðim biri var mý?


Koltuk altý diseksiyonu: Kanserin koltuk altý lenf bezlerine yayýlýp yayýlmadýðýnýn anlaþýlmasý için bu ameliyat yapýlýr. Bazý lenf bezleri çýkarýlarak mikroskop ile incelenir. Adjuvan tedavi seçiminde koltuk altý lenf bezlerinde kanser olup olmamasý önemlidir. Önceleri, mümkün olduðunca fazla sayýda lenf bezinin alýnmasýnýn kanserin vücudun diðer bölgelerine yayýlma riskini azaltacaðý ve tedavi þansýný arttýracaðýna inanýlýrdý. Bugün ise meme ve koltuk altý lenf bezleri dýþýna yayýlan meme kanseri hücrelerinin en iyi tedavisinin sistemik tedavi olduðu bilinmektedir. Koltuk altý diseksiyonu, diðer meme kanseri tedavileri seçilirken bir test olarak kullanýlýr. (11)

Kadýnlar meme rekonstrüksiyonu (memenin þeklini oluþturmak için estetik ameliyat) olmayý seçebilirler. mastektomiyle ayný anda yada sonra yapýlabilir.

Radyoterapi
Radyoterapi, yüksek enerjili ýþýnlar (x ýþýnlarý gibi) kullanýlarak kanser hücrelerinin öldürülmesi veya küçültülmesidir. Radyasyon vücut dýþýndan uygulanabileceði gibi (dýþ radyasyon), tümörün içine radyoaktif madde de yerleþtirilebilir (brakiterapi).
Meme kanseri tedavisinde genellikle dýþ radyasyon kullanýlýr. Uzun bir süre düzenli olarak x ýþýnlarý uygulanýr. Radyoterapi, cerrahiden sonra memede, göðüs duvarýnda veya koltuk altý bölgesinde kalan kanser hücrelerini ortadan kaldýrmak için kullanýlabileceði gibi, daha az sýklýkla cerrahi öncesinde tümörün küçültülmesi için de uygulanabilir.

Tedaviye, cerrahiden yaklaþýk bir ay sonra baþlanýlarak, 6 veya 7 hafta boyunca haftanýn 5 günü devam edilir. Her uygulama birkaç dakika sürer. Tedavinin kendisi aðrýsýzdýr.

Radyoterapinin en önemli yan etkileri memede þiþlik ve aðýrlýk hissi, tedavi uygulanan bölgede güneþ yanýðý benzeri deðiþiklikler ve halsizliktir. Meme dokusu ve ciltte meydana gelen deðiþiklikler genellikle 6 ile 12 ay sonra kaybolur. Bazý kadýnlarda ise radyoterapiden sonra meme daha küçük ve daha sýký hale gelir. Bebeðe zarar verebileceðinden, hamilelik sýrasýnda radyoterapi uygulanmaz.

Radyoterapi uygulamanýn bir baþka yolu ise meme dokusunda kanserin hemen yanýna radyoaktif çekirdeklerin (saçma taneleri) yerleþtirilmesidir. Tümöre ek bir radyasyon yüklemesi yapmak için de kullanýlabilir. Tek radyasyon kaynaðý olarak kullanýlmasýyla ilgili çalýþmalar devam etmektedir. Bugüne kadar elde edilen sonuçlar iyi olmakla birlikte, bu yöntemin standart tedavi þeklinde kullanýlabilmesi için daha fazla çalýþma yapýlmasý gerekmektedir.

Bir baþka yönteme ise Mammosite adý verilmiþtir. Ýnce bir boruya takýlan bir balondan oluþur. Balon, lumpektomi boþluðuna yerleþtirilerek tuzlu su ile doldurulur. Borudan radyoaktivite verilir. Beþ gün boyunca günde iki kez radyoaktif madde verilir ve geri alýnýr. Beþinci günün sonunda balon çýkarýlýr (13)

Meme kanseri olan bazý kadýnlar radyoterapinin her ikisini de (dýþ radyasyon ve radyoaktif çekirdeklerin yerleþtirildiði iç radyasyon) görür.

    Bir kadýn radyoterapiden önce doktoruna aþaðýdaki sorularý sormak isteyebilir:
  • Bu tedaviye neden ihtiyacým var?
  • Bu tedavinin yararlarý, riskleri ve yan etkileri nelerdir? Cildimi etkiler mi?
  • Uzun süreli etkileri var mý?
  • Tedavi ne zaman baþlayacak? Tedavinin iþe yaradýðýný nasýl bileceðiz? Tedavi ne zaman sona erecek?
  • Tedavi sýrasýnda nasýl hissedeceðim?
  • Tedaviden önce, tedavi sýrasýnda ve sonrasýnda kendime nasýl bakabilirim?
  • Normal aktivitelerime devam edebilir miyim?
  • Sonrasýnda göðsüm nasýl görünecek?
  • Tümörün geri oluþma olasýlýðý nedir?
  • Ne sýklýkla takip edilmeliyim?


Kemoterapi

Hastalýðýn erken evrelerinde bile, kanser hücreleri meme kanserinden koparak kan dolaþýmý yoluyla yayýlabilir. Bu hücreler belirtilere neden olmaz, röntgen filminde görülmez ve fizik muayenede fark edilmezler. Ancak, büyümeye devam ederlerse vücudun baþka bölgelerinde yeni tümörler oluþmasýna yol açabilirler. Bu hücreleri bulup ortadan kaldýrmak için tedavi uygulanmalýdýr. Bu amaçla uygulanan tedaviye adjuvan tedavi adý verilir.

Kemoterapi, kanser hücrelerini öldüren ilaçlarýn damar yoluyla veya hap þeklinde uygulanmasýdýr. Bu ilaçlar kan dolaþýmýna girerek tüm vücuda daðýlýrlar, böylece uzak organlara yayýlan kanserlerin tedavisini saðlarlar. Bu ilaçlar kanser hücrelerini öldürürken bazý normal hücrelere de zarar verebilirler, bu da yan tesirlere yol açar.

Cerrahiden sonra kemoterapi uygulanmasý, meme kanserinin yineleme olasýlýðýný azaltýr. Kanserin zaten meme ve koltuk altý bölgesi dýþýna yayýldýðý veya ilk tedaviden sonra geniþ çapta yayýldýðý hastalarda da kemoterapi esas tedavi olarak kullanýlabilir.
Kemoterapi, cerrahiden önce de uygulanabilir, bu uygulama genellikle tümörün küçülmesini ve böylece daha kolay çýkarýlmasýný saðlar. Bu yaklaþým ayrýca, doktorlarýn tümörün ilaçlara nasýl yanýt verdiðini anlamalarýna olanak verir. Tümörde küçülme olmuyorsa farklý ilaçlar kullanýlabilir.

Kemoterapi döngüler halinde uygulanýr, her bir tedavi periyodundan sonra bir ara verilir. Tedavinin toplam süresi genellikle 3 ile 6 ay arasýnda sürer. Tek bir ilaç kullanmak yerine, sýklýkla çeþitli ilaçlar bir arada kullanýlýr.

Hormon Tedavisi

Hormonal Tedavi HRT (hormon replasman tedavisi) deðildir.
Hormonal tedavi, hormon reseptörü-pozitif meme kanserlerine etkilidir. Bazý kadýnlara menopoz sýrasýnda veya sonrasýnda uygulanan hormon replasman tedavisinden (HRT) tamamen farklýdýr. HRT, bir meme kanseri tedavi yöntemi deðildir; ayrýca meme kanseri tanýsý almýþ hastalarda HRT göreceli olarak güvensiz kabul edilmektedir. Hormonal tedavi, hormon reseptörü-pozitif meme kanserlerinde çok etkili bir tedavidir. Hormonal tedavi, östrojen hormonunu bloke ederek, hormonun aktif duruma geçmesini ve meme kanseri hücrelerinin çoðalmasýný uyarmasýný engeller.

Hormonal tedavinin amacý; cerrahi, kemoterapi veya radyoterapi ile gerçekleþtirilen ilk tedaviden sonra vücudun herhangi bir yerinde kalmýþ olabilecek kanser hücrelerinin ortadan kaldýrýlmasýdýr. Hormonal tedavi bir sigorta poliçesi gibidir - yineleme riskini cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi ile elde edilenin de ötesinde azaltmanýn bir yoludur. Meme kanseri hastasý iseniz, tedavinin tüm kanser hücrelerini öldürmesini arzu edersiniz ancak her zaman bundan emin olamazsýnýz. Hormonal tedavi alarak bu riski biraz daha azaltýrsýnýz. Sigorta yaptýrmanýza gerek olmamasýný dilersiniz ancak aslýnda yaptýrmak daha iyidir. Hormon reseptörü-pozitif kanserli birçok hasta için hormonal tedavi, en az diðer tedavi yöntemleri kadar önemlidir. Aslýnda hormonal tedavi, kemoterapiden daha etkili olabilir. Durumunuza baðlý olarak, doktorunuzla birlikte hormonal tedavinin tek baþýna veya kemoterapinin ardýndan uygulanmasýna karar verebilirsiniz.

Aþaðýdaki durumlarda hormonal tedavi uygulanabilir:
  • Yüksek risk taþýmakla birlikte meme kanseri hastasý deðilseniz, riski azaltmak için,
  • Ýnvaziv-olmayan meme kanserlerinde (DCIS) kanserin tekrarlama riskini azaltmak için,
  • Cerrahi, kemoterapi veya radyoterapi gibi ilk tedavilerin ardýndan meme kanserinin yineleme veya yeni kanser oluþma riskini azaltmak için,
  • Ýnvaziv meme kanserlerinde herhangi bir tedaviden önce büyük tümörlerin küçültülmesi için ve
  • Ýleri (metastatik) hastalýklarýn tedavisi için.
Hem menopoz öncesi hem de menopoz sonrasý dönemdeki kadýnlar için hormonal tedaviler bulunmaktadýr. Ancak hormonal tedavi sadece hormon reseptörü olan kanserlere sahip (hormon reseptörü-pozitif meme kanserli) kadýnlarda etkilidir. Hücreler östrojen reseptörüne, progesteron reseptörüne veya her ikisine de sahip olabilirler. Doktorunuz henüz kanser hücrelerinin hormon reseptörü taþýyýp taþýmadýðýný test etmediyse, bu tetkiki yaptýrýp yaptýrmayacaðýný sorunuz. Eðer doktorunuz; cerrahi, kemoterapi veya radyoterapi gibi birden fazla tedavi türü almanýz gerektiðini söylediyse, genellikle diðer tedavilerinizi tamamladýktan sonra, en son olarak hormonal tedavi alýrsýnýz. Ýlk tür tedaviden sonra aldýðýnýz her tedavi " adjuvan" olarak adlandýrýlýr.

Ancak cerrahiden önce de, büyük tümörlerin küçültülmesi için hormonal tedavi uygulanabilir. Eðer herhangi bir tedaviden önce hormonal tedavi alýrsanýz bu da "neoadjuvan" tedavi olarak adlandýrýlýr.

Antiöstrojenler uzun yýllar boyunca, hormon reseptörü-pozitif meme kanserli hastalarda tercih edilen hormonal tedavi seçeneði olmuþtur. Ancak 2005'te, dünya çapýndaki çeþitli klinik çalýþmalarda aromataz inhibitörlerinin, hormon reseptörü-pozitif meme kanserli post-menopozal kadýnlarýn tedavisinde antiöstrojenlerden daha etkili olduklarý görülmüþtür. (21 - 23)

Aromataz inhibitörleri bugün, hormon reseptörü-pozitif meme kanserli menopozdaki kadýnlarýn tedavisinde kullanýlabilmektedir. Menopoz öncesi kadýnlarýn hormonal tedavisinde ise, antiöstrojenler hâlâ tercih edilen tedavi seçeneðidir.

Dört önemli hormonal tedavi türü vardýr.

Tedavi kararý kýsmen, hâlâ âdet görüyor (pre-menopozal) veya menopoza girdiðiniz için âdetten kesilmiþ (post-menopozal) olmanýza baðlý olarak verilir.
  1. Aromataz inhibitörleri, post-menopozal kadýnlarda üretilen östrojen miktarýný azaltýr. Aromataz inhibitörleri, hormon reseptörü-pozitif meme kanserli post-menopozal kadýnlarda östrojen miktarýný azaltýr. Aromataz inhibitörleri ile ilgili biraz daha bilgi verelim. Östrojen hormonu, hormon reseptörlerine çoðalma sinyali gönderir. Vücutta daha az östrojen olduðu zaman, hormon reseptörleri daha az çoðalma sinyali alacak ve kanser büyümesi yavaþlatýlacak veya durdurulabilecektir.
    Menopozdan önce, kadýnlardaki östrojenin büyük bölümünü yumurtalýklar üretir, yani diðer östrojen kaynaklarýnýn kýsýtlanmasý etkisiz veya çok az etkilidir. Post-menopozal kadýnlarda ise, vücuttaki östrojenin büyük bölümü baþka bir hormon olan androjenden üretilir. Aromataz inhibitörleri, androjenin östrojene dönüþmesini saðlayan aromataz adlý enzimi durdurmakta ve böylece yumurtalýklar DIÞINDA üretilen östrojen miktarýný azaltmaktadýr. Bu da kan dolaþýmýnda daha az östrojen olmasý, östrojen reseptörlerine daha az östrojenin ulaþmasý ve daha az kanser hücresi çoðalmasý anlamýna gelmektedir.

    Klinik çalýþmalarda aromataz inhibitörlerinin önemli yararlarý gösterilmiþtir. Günümüzde uzmanlar, hem erken ( 25 , 26 ) hem de ileri evredeki (24) hormon reseptörü-pozitif invaziv meme kanserli post-menopozal kadýnlarýn standart tedavisinde aromataz inhibitörlerini tercih etmektedirler.

    Birçok uluslararasý önemli çalýþmadan elde edilen en yeni sonuçlarda, hormon reseptörü-pozitif (östrojen reseptörü-pozitif, progesteron reseptörü-pozitif veya her ikisi) erken evre meme kanserli post-menopozal kadýnlarýn tedavisinde aromataz inhibitörlerinin antiöstrojenlerden daha etkili olduklarý görülmüþtür. ( 25 , 26 )

    Tüm aromataz inhibitörleri günde bir kez alýnan hap þeklinde, beþ yýla kadar kullanýlabilir. Ancak ileri (metastatik) kanserli hastalarda, iþe yaradýðý sürece ilaç kullanmaya devam edilir.

    Baþka bir klinik çalýþmada, plasebo alan kadýnlarda kanserin yineleme oranýnýn aromataz inhibitörü alan kadýnlardakinin yaklaþýk iki katý olduðu saptanmýþtýr. Genel olarak, aromataz inhibitörleri yineleme riskini %43 azaltmýþtýr. Daha yeni bir çalýþmada ise, aromataz inhibitörü alan kadýnlarda yineleme riskinin belirgin olarak azaldýðý ve ayrýca kanser yinelemeksizin yaþam süresinin de daha uzun olduðu görülmüþtür. Ayrýca, kanserin vücuda yayýlma (metastaz) riskini de antiöstrojenlerden %27 daha fazla düþürdükleri belirlenmiþtir.

  2. SERM'ler (seçici östrojen reseptör modülatörleri) östrojen reseptörünü bloke eder. Sandalye kapmaca oyunundaki gibi, SERM östrojen reseptöründe östrojenin gelmesi gereken yere oturur, böylece östrojen reseptöre baðlanamaz ve hücre çoðalmasýný uyaramaz.
  3. ERD'ler (östrojen reseptör kýsýcýlarý) östrojen reseptörlerine zarar verirler. Hücrede reseptör olmadýðýnda, östrojen hücre içine giremez.

  4. Yumurtalýk iþlevinin durdurulmasý veya yumurtalýklarýn alýnmasý, menopoz öncesi dönemdeki kadýnlarda yumurtalýklarýn ana östrojen kaynaðý olmasý esasýna dayanmaktadýr. Pre-menopozal kadýnlarda yumurtalýklarýn östrojen üretimini durdurmanýn üç yolu vardýr:
    • Ýlaçlar: Yumurtalýklarýn östrojen üretimini durdurmak için ayda bir kez enjeksiyon þeklinde birkaç ay uygulanýr.
    • Cerrahi: Yumurtalýklarýn alýnmasý (ooforektomi) vücuttaki östrojen miktarýný belirgin olarak azaltýr.
    • Yumurtalýk radyoterapisi: Bazen yumurtalýk ablasyonu olarak da adlandýrýlan, yumurtalýklara düþük dozda radyasyon uygulanmasý östrojen üretimini de durdurabilir. Yumurtalýk fonksiyonunun durdurulmasýnda bu yöntem nadiren kullanýlýr.

    5. Sonuç olarak, doktorunuzla birlikte hormonal tedavi türleri konusunda görüþmeli ve sizin için en uygun olana karar verebilmek için çeþitli türleri karþýlaþtýrmalýsýnýz.
Biyolojik Tedavi

Biyolojik tedavi kanserle savaþmak için vücudun doðal yeteneðini (baðýþýklýk sistemi) kullanýr. Metastatik meme kanseri olan bazý kadýnlar hedefe yönelik tedavi görürler. Bu, kanser hücrelerine tutunabilen laboratuvarda yapýlmýþ monoklonal antikordur.

Laboratuvar testinde HER2 adý verilen proteine fazlaca sahip olan meme tümörüne sahip kadýnlarda uygulanan bir tedavisir. Bu tedavi, HER2'yi bloke ederek, kanser hücrelerinin büyümesini yavaþlatabilir ya da durdurabilir.

Bir kadýn sistemik tedavi görmeden önce doktoruna aþaðýdaki sorularý sorabilir (kemoterapi, hormon terapisi veya biyolojik tedavi):
  • Bu tedaviye neden ihtiyacým var?
  • Hangi ilaçlarý alacaðým? Ýlaçlar ne yapacak?
  • Hormon tedavisine ihtiyacým varsa, yumurtalýklarýn ameliyatla alýnmasý mý yoksa ilaçlar mý benim için iyi olur?
  • Tedavi ne zaman baþlayacak? Ne zaman bitecek?
  • Tedavinin beklenen yararlarý nelerdir? Tedavinin iþe yaradýðýný nereden bileceðiz?
  • Tedavinin riskleri ve olasý yan etkileri nelerdir? Bu konuda ne yapabilirim? Hangi yan etkiyi size söylemeliyim? Uzun süreli yan etki olacak mý?
  • Tedavi için nereye gideceðim? Sonrasýnda eve araba kullanarak dönebilecek miyim? Hastanede kalmalý mýyým?
  • Tedavi normal aktivitelerimi nasýl etkileyecek?
  • Klinik bir araþtýrma çalýþmasý benim için uygun mudur?
  • Tedavi sonrasý nasýl bir bakýma ihtiyacým olacak?


Evrelere Göre Tedavi Seçenekleri

Bir kadýnýn tedavi seçenekleri hastalýðýnýn evresi ve aþaðýdaki faktörlere göre deðiþir:
  • Tümörün büyüklüðünün memenin büyüklüðüne oraný.
  • Laboratuvar testlerinin sonuçlarý (örneðin kanser hücrelerinin büyümesinin hormonlara baðlý olup olmamasý gibi)
  • Menopoz olup olmadýðý
  • Genel saðlýðý


Aþaðýdakiler her evre için yaygýn olarak kullanýlan tedaviler. (Diðer tedaviler bazý kadýnlar için uygun olabilir.) Klinik çalýþmalar meme kanserinin her evresinde bir seçenek olabilir. Klinik çalýþmalar için Kanser Araþtýrmalarýnýn Baþarýsý bölümüne bakýnýz.

Evre 0

Evre 0 göðüs kanserinde lobular carcinoma in situ (LCIS) veya ductal carcinoma in situ (DCIS):
  • LCIS: LCIS olan çoðu kadýnlar baþka bir tedaviye gerek duymazlar. Onun yerine doktor meme kanseri belirtileri için düzenli takip önerebilir. Bazý kadýnlar meme kanseri oluþumu riskini azaltmak için antiöstrojenler kullanýrlar. Diðerleri yeni önleyici tedavi çalýþmalarýna katýlabilirler. Tek memede LCIS olmasý her iki meme içinde kanser riskini arttýrýr. Bu yüzden LCIS olan çok az kadýnda, kanser oluþumunu önlemek için her iki memenin de alýndýðý ameliyat (bilateral proflaktik mastektomi) önerilebilir. Cerrah, bunlarda koltukaltýndaki lenf bezlerini almaz.

  • DCIS: DCIS olan çoðu kadýn memenin alýnmadýðý ameliyatý takiben radyoterapi görürler. Bazýlarý total mastektomi olmayý seçerler. Koltukaltýndaki lenf bezleri genelde alýnmaz. DCIS olan kadýnlar, yayýlabilen meme kanserinin oluþumunu önlemek için antiöstrojenler kullanabilirler.


I, II, ve IIIA Evreleri

I, II, ya da IIIA evrelerinde meme kanseri olan kadýnlar kombine tedavi görebilirler. Bazýlarý (özellikle I. ve II. Evreler) meme alýnmayan ameliyatý takiben radyoterapi görürler. Diðerlerinde mastektomi gerekebilir. Her iki yaklaþýmla da kadýnlarýn genelde (özellikle I. ve II. Evreler) koltukaltý lenf bezleri alýnýr. Doktor, koltukaltý lenf bezlerinde kanser hücresi bulursa ya da memedeki tümör büyükse mastektomiden sonra radyoterapi önerebilir.

Meme alýnmayan ameliyat (takiben radyoterapi) ve mastektomi arasýndaki seçim bir çok faktöre göre deðiþir:
  • Tümörün boyutu, yeri ve evresi
  • Kadýnýn memesinin boyutu
  • Kanserin belirli özellikleri
  • Kadýnýn memesinin alýnmamasý hakkýnda hissettikleri
  • Kadýnýn radyoterapi istememesi (korkmasý)
  • Kadýnýn radyoterapi merkezine gidebilecek durumda olmasý.


Bazý kadýnlar (özellikle II veya IIIA evresindekiler) ameliyattan önce kemoterapi görürler. Bu tedaviye neoadjuvan, terapi denir. Ameliyattan önce kemoterapi büyük tümörün küçülmesini saðlar, böylece memenin alýnmadýðý ameliyat mümkün olur.

Ameliyattan sonra bir çok kadýn adjuvant terapi (kemoterapi, hormon terapisi yada her ikisi) görür. Adjuvant terapi, kalan kanser hücrelerinin yok edilmesini ve kanserin memede veya baþka bir yerde tekrar oluþmasýný engeller.

IIIB ve IIIC Evreleri

IIIB evresindeki (inflamatuvar meme kanseri olanlar dahil) yada IIIC evresindeki kadýnlar genelde kemoterapi görürler.

Eðer kemoterapi tümörü küçültürse, doktor sonradan ek tedavi önerebilir:
  • Mastektomi: Cerrah, meme ve koltukaltýndaki lenf bezlerini alýr. Ameliyattan sonra kadýnýn meme ve koltukaltýna radyoterapi uygulanabilir.
  • Memenin alýnmadýðý ameliyat: Cerrah sadece kanseri alýr memeyi deðil. Genelde koltukaltýndaki lenf bezleri alýnýr. Ameliyattan sonra kadýnýn memesine ve koltukaltýna radyoterapi uygulanabilir.
  • Ameliyat yerine radyoterapi: Bazý kadýnlar ameliyat yerine radyoterapi görebilir.
Doktor ek olarak kemoterapi, hormon tedavisi veya her ikisini de önerebilir. Sistemik tedavi hastalýðýn memeye yada baþka yere geri gelmesini önler.

IV. Evre

Çoðu vakada IV. Evredeki kadýnlar hormon tedavisi, kemoterapi veya her ikisini birden görürler. Bazýlarý biyolojik tedavi de görebilir. Radyasyon vücudun belli bölümlerindeki tümörü kontrol etmek için kullanýlabilir. Bu tedaviler hastalýðý iyileþtirmez ama kadýnýn daha uzun yaþamasýný saðlayabilir.

Bir çok kadýn antikanser tedavileriyle birlikte hastalýðýn ilerlemesini yavaþlatan destekleyici tedavide görürler. Bazýlarý belirtileri kontrol etmek için sadece destekleyici tedavi görebilir.Destekleyici tedavi kadýnýn hem fiziksel hem de duygusal olarak kendini iyi hissetmesine yardýmcý olur. Bu tip tedavinin amacý kadýnýn yaþamýný uzatmaktansa, acýsýný ve diðer belirtileri kontrol etmek ve tedavinin yan etkilerini (bulantý gibi) azaltmak.

Tekrarlayan Meme Kanseri

Tekrarlayan meme kanseri, tedaviden sonra tekrar oluþan kanserdir. Tekrarlayan kanser için tedavi kanserin yeri ve boyutuna ve daha önce hastanýn almýþ olduðu tedavilere göre deðiþir.

Eðer kanser, alýnmayan memede tekrarlamýþ ise o meme alýnýr. Eðer kanser, vücudun farklý yerlerinde oluþursa, tedavi kemoterapi, hormon tedavisi ya da biyolojik tedaviyi kapsayabilir. Radyoterapi, göðüs duvarýnda ya da vücudun belli bölgelerinde oluþan kanseri kontrol edebilir. Destekleyici tedavi, tedavi planýnýn en önemli parçasýdýr. Birçok hasta anti-kanser tedavisi görürken hastalýðýn ilerlemesini yavaþlatmak ve belirtileri hafifletmek için destekleyici tedavi de görür. Bazýlarý aðrý, bulantý ve diðer belirtileri azaltýp, yaþam kalitesini artýrmak için sadece destekleyici tedavi alýrlar.
 
Türkiye Meme Hastalýklarý Dernekleri Federasyonu (TMHDF)